Test bass: kiểm tra loa sub, tai nghe và loa điện thoại bằng âm thử

Test bass trong hai phút

Mở công cụ tạo âm trực tuyến, chọn sóng sin và để âm lượng thấp. Âm sin đều đặn test bass tốt hơn một bài hát: chỉ có một cao độ duy nhất, không có gì khác, nên mọi tiếng rè, tiếng rung hay âm lượng tụt xuống đều đến từ loa hoặc căn phòng chứ không phải từ bản ghi.

Bắt đầu ở 100 Hz rồi hạ từng nấc: 80, 60, 50, 40, 30 và 20 Hz. Ở mỗi nấc, chỉ tăng âm lượng một chút nếu cần, và ghi lại hai điều: tần số mà âm nhỏ đi rõ rệt, và tiếng ồn lạ đi kèm. Sau đó trượt chậm ngược lên khoảng 200 Hz. Tiếng rung xuất hiện ở một điểm rồi mất dần ở hai bên là hiện tượng cộng hưởng, thường do một bộ phận bị lỏng chứ không phải loa hỏng.

Mỗi lần chỉ test một thiết bị, trong phòng yên tĩnh.
Bỏ tai nghe ra khỏi tai khi đổi tần số hoặc dạng sóng.
Giữ nguyên sóng sin. Sóng vuông và sóng răng cưa thêm hài âm, nghe to hơn nhiều và che mất cách tiếng bass thực sự phát ra.

Loa còn tốt sẽ phát ra sao

Loa xuống trầm được đến đâu phụ thuộc vào kích thước, nên cùng một bài test cho kết quả khác nhau trên các thiết bị khác nhau. Hãy đánh giá theo từng thiết bị, đừng so với 20 Hz, giới hạn dưới của thính giác con người.

Loa điện thoại và laptop: rất ít âm dưới khoảng 200 Hz và gần như không có gì ở 100 Hz. Đó là giới hạn vật lý, không phải lỗi. Với điện thoại, hãy nghe xem âm có sạch và không rè hay không, thay vì nghe độ sâu.
Tai nghe chụp tai và tai nghe nhét tai: khi đeo kín, chúng thường xuống được 30 Hz hoặc thấp hơn. Tai nghe nhét tai bị yếu bass thường là do đeo không vừa, nên hãy thử nút tai cỡ khác trước khi đổ lỗi cho driver.
Loa Bluetooth nhỏ: thường yếu dần ở đâu đó giữa 60 và 100 Hz. Loa lớn hơn xuống thấp hơn.
Loa sub: nhiệm vụ là dải dưới khoảng 80 Hz. Loa sub hoạt động tốt phải phát sạch 30–40 Hz ở mức vừa phải, và nhiều loa xuống thấp hơn nữa.

Cách test loa sub

Phát 40 Hz ở mức nhỏ rồi tăng âm lượng từ từ. Đưa tay lại gần màng loa hoặc lỗ thoát hơi: bạn phải cảm thấy không khí chuyển động dù khó nghe thấy âm. Nếu không có gì chuyển động, hãy kiểm tra nguồn điện, dây cáp, núm âm lượng trên chính loa sub và cài đặt sub hoặc LFE trên amply, loa soundbar hay đầu phát trên ô tô trước khi nghi ngờ loa sub.

Tiếp theo, hạ dần từ 80 Hz xuống 30 Hz và đi quanh phòng trong lúc âm đang phát. Tiếng bass ù to ở chỗ này và gần như biến mất ở chỗ khác là bình thường: chính căn phòng khuếch đại và triệt tiêu tần số thấp. Dời loa sub hoặc chỗ ngồi thay đổi điều này nhiều hơn bất kỳ cài đặt nào.

Hãng loa SVS gọi 80 Hz là tần số cắt (crossover) phổ biến nhất và là chuẩn THX. Nếu amply đã chạy cài đặt tự động, hãy giữ lựa chọn đó. Nếu bạn tự chỉnh và nghe thấy chỗ bị dội lên hoặc hụt xuống quanh tần số cắt, hãy chỉnh mức loa sub cho đến khi loa chính và loa sub hòa vào nhau.

Kiểm tra trái, phải và cài đặt cân bằng

Tiếng bass nghe như chỉ phát ra từ một bên thường là do cài đặt, không phải loa hỏng. Hãy chạy bài kiểm tra loa trái và phải trước. Nếu tai nghe có một bên nhỏ hoặc mất tiếng, hãy kiểm tra thanh trượt cân bằng và âm thanh mono.

Trên iPhone, vào Cài đặt > Trợ năng, mở phần âm thanh rồi kiểm tra cân bằng và âm thanh mono. Trên Android, mở Cài đặt rồi vào mục hỗ trợ tiếp cận và tìm phần điều chỉnh âm thanh, nơi bạn có thể đổi cân bằng hoặc gộp hai kênh làm một. Tên và menu khác nhau tùy hãng.

Rung rè, ù hay mất tiếng: kết quả nói lên điều gì

Phần lớn kết quả rơi vào một trong năm trường hợp. Hãy đối chiếu trước khi mua bất cứ thứ gì.

Rung rè chỉ ở một tần số: có thứ gì đó đang cộng hưởng. Trên điện thoại thường là ốp lưng hoặc nắp bị lỏng; trên ô tô là một tấm ốp nội thất hoặc tấm ốp cửa. Giữ âm ở tần số đó và ấn vào từng bộ phận cho đến khi hết rung.
Loa điện thoại rè ở mọi tần số: thường do xơ vải, bụi hoặc cặn bẩn trong lưới loa. Xem cách vệ sinh loa điện thoại an toàn.
Tiếng nghẹt hoặc lẹt xẹt sau khi điện thoại dính nước: có thể nước vẫn còn trong lưới loa. Hãy thử âm thanh đẩy nước và đọc vì sao loa bị rè sau khi dính nước.
Chỉ méo tiếng khi âm lượng lớn: phần lớn loa nhỏ chạm giới hạn ở dải bass trước tiên. Hãy giảm âm lượng; đó không phải là lỗi.
Không có tiếng ở bất kỳ tần số nào: bắt đầu với âm lượng, chế độ im lặng, Bluetooth và cài đặt đầu ra. Hướng dẫn của chúng tôi về loa không có tiếng sẽ đi qua từng bước theo thứ tự.

Test bass trên điện thoại với Wring

Trình duyệt chỉ dùng được đầu ra stereo thông thường của điện thoại, không tự chọn được loa trong hay loa ngoài phía dưới. Ứng dụng Wring cho iPhone và Android có thêm bài kiểm tra loa phát riêng từng loa hoặc cùng lúc trên điện thoại tương thích, công cụ tạo âm và máy đo dB, cùng Water Eject và Dust Clean khi lưới loa bị ướt hoặc bám bụi.

Wring miễn phí, có quảng cáo và giới hạn sử dụng; bản Pro bỏ cả hai.

Những điều không nên làm

Một âm thử đều đều làm tai mệt hơn nghe nhạc ở cùng mức âm lượng, và tiếng bass nghe nhỏ hơn thực tế. Hiệp hội Lời nói, Ngôn ngữ và Thính giác Hoa Kỳ (ASHA) cảnh báo âm thanh ở mức 85 dBA có thể làm hại thính lực sau khoảng 8 giờ, và âm thanh to hơn gây hại nhanh hơn.

Đừng test ở âm lượng tối đa. Bắt đầu nhỏ và chỉ tăng vừa đủ để nghe thấy âm.
Đừng áp loa điện thoại vào tai khi đang phát âm thử.
Đừng để loa sub ở mức nghe thấy tiếng lạch cạch, tiếng đập hay tiếng thịch mạnh. Đó là màng loa chạm giới hạn hành trình và có thể làm hỏng củ loa.
Đừng phát lặp âm trầm hàng phút liền trên loa nhỏ. Một bài test ngắn là đủ biết mọi thứ.

Khi nào nên mang đi tiệm sửa

Hãy mang máy đi kiểm tra nếu loa điện thoại vẫn rè ở mọi tần số sau khi đã vệ sinh và hong khô cẩn thận, nếu loa phát ra tiếng cọ sột soạt ngay cả ở âm lượng nhỏ, hoặc nếu loa sub có điện nhưng không phát ra gì ở bất kỳ tần số nào dù đã kiểm tra dây cáp và cài đặt. Cuộn dây âm bị cọ hoặc màng loa bị rách không thể sửa bằng âm thanh. Với điện thoại còn bảo hành, hãy liên hệ Apple hoặc hãng điện thoại trước khi mở bất cứ thứ gì.

Giải đáp nhanh

Tần số nào tốt để test bass? 40 Hz cho loa sub và 60–100 Hz cho tai nghe và loa Bluetooth. Với loa điện thoại, hãy quét từ khoảng 100 đến 300 Hz và nghe xem có rè không, chứ không phải nghe độ sâu.

Vì sao tôi không nghe được 20 Hz? Hầu hết loa không phát được tần số này ở mức đủ dùng, và nhiều người cảm nhận 20 Hz bằng cơ thể nhiều hơn là nghe thấy. Điều đó là bình thường.

Test bass có làm hỏng loa không? Không, nếu ở âm lượng vừa phải. Hư hỏng đến từ việc phát lớn trong thời gian dài, nhất là âm trầm trên loa nhỏ.

Có công cụ test bass trực tuyến miễn phí không? Có: công cụ tạo âm phát bất kỳ tần số nào từ 20 Hz đến 20 kHz ngay trên trình duyệt, không cần cài đặt gì.